Bezpieczeństwo żywności Obowiązki producenta żywności wynikające z przepisów prawa żywnościowego
Ostatnio dodane
- Informacja o wynikach kontroli w zakładach żywności i żywienia
- „Dzień Zdrowia” w Izbie Celnej w Białymstoku
- Festyn rodzinny „Słońce w autobusie”- uroczyste przekazanie nowych pojazdów transportu miejskiego
- Przekazanie tablic „Zakaz palenia tytoniu” dla Białostockiej Komunikacji Miejskiej
- Gabinet Szczepień Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Białymstoku nieczynny do odwołania
 |
 |
| Obowiązki producenta żywności wynikające z przepisów prawa żywnościowego |
 |
 |
 |
| Wpisany przez Magdalena Chojnowska |
| poniedziałek, 06 grudnia 2010 09:35 |
|
W Polsce problematykę bezpieczeństwa żywności reguluje ustawa z dnia 25 sierpnia 2006r o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U z 2006, Nr 171, poz. 1225, z późn. zm). Ustawa ma charakter ramowy, reguluje w sposób kompleksowy warunki konieczne do zapewnienia bezpieczeństwa żywności na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego ,,od pola do stołu”. Obowiązki producenta żywności wynikające z przepisów prawa żywnościowego W Polsce problematykę bezpieczeństwa żywności reguluje ustawa z dnia 25 sierpnia 2006r o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity z 2010r. Dz.U Nr 136, poz. 914). Ustawa ma charakter ramowy, reguluje w sposób kompleksowy warunki konieczne do zapewnienia bezpieczeństwa żywności na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego ,,od pola do stołu”. Oprócz postanowień przepisów krajowych, w Rzeczpospolitej Polskiej, tak jak i w pozostałych krajach członkowskich, stosuje się wprost rozporządzenia organów ustawodawczych UE z zakresu bezpieczeństwa żywności. Od dnia 1 stycznia 2006r we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej obowiązują jednolite przepisy żywnościowe – tworzące tzw. „Pakiet Higiena” obejmujące cztery niżej wymienione rozporządzenia ustanawiające zasady higieny środków spożywczych, a także zasady postępowania właściwych władz nadzorujących operatorów sektora spożywczego, tj.:
Podstawą dla w/w rozporządzeń jest obowiązujące „Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustalające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, ustanawiające Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności” (ze zm.), którego celem jest zapewnienie we wszystkich Państwach Członkowskich wysokiego poziomu ochrony zdrowia i ochrony interesów konsumentów z uwzględnieniem zróżnicowanej podaży żywności. Inne ważne rozporządzenia to m.in.:
Pełny wykaz przepisów wspólnotowych dostępny jest na stronie Głównego Inspektoratu sanitarnego http://www.pis.gov.pl/?dep=173 Każdy przedsiębiorca zamierzający produkować lub sprzedawać żywność lub materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywności musi uzyskać urzędowe zatwierdzenie dla swojego zakładu od właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego, na zasadach określonych w art. 64 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zatwierdzenie ma formę decyzji administracyjnej i jest podstawą wpisania firmy do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Z obowiązku zatwierdzania zwolnione są jedynie podmioty wymienione w art. 3 ust 2, ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Ci przedsiębiorcy podlegają jedynie obowiązkowi rejestracji. Więcej szczegółów na ten temat: Rejestracja i zatwierdzanie zakładów żywnościowych. Warunkiem zatwierdzenia zakładu oraz wpisu do rejestru jest spełnienie wymagań określonych w obowiązujących przepisach. Szczegółowe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczące zakładów, tj. budynków, pomieszczeń, instalacji, narzędzi, maszyn i urządzeń, jak też jakości wody przeznaczonej do celów spożywczych, gromadzenia i przechowywania odpadów z produkcji żywności oraz wymagania co do osób wykonujących prace przy produkcji i obrocie żywnością reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE Nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. WE nr L 139 z dnia 30 kwietnia 2004r.). Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa ponadto rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. (Dz. U. nr 75, poz. 690, z późn. zm.), zaś wymagania dotyczące obiektów budowlanych i pomieszczeń pracy oraz pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych w zakładach ściśle reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997r w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2003r, nr 169, poz.1650, z późn. zm.).
Obowiązkiem producenta jest zapewnienie, aby personel zatrudniony przy produkcji lub w obrocie żywnością spełniał określone wymagania zdrowotne oraz posiadał odpowiednią wiedzę w zakresie przestrzegania zasad higieny. Punkt 2, rozdział VIII załącznika II do rozporządzenia 852/2004 mówi, iż żadna osoba cierpiąca na chorobę, lub będąca jej nosicielką, która może być przenoszona poprzez żywność, bądź też stwierdza się u niej np. zainfekowane rany, zakażenia skóry, owrzodzenia lub biegunkę nie może uzyskać pozwolenia na pracę z żywnością ani na wejście do obszaru, w którym pracuje się z żywnością w jakimkolwiek charakterze, jeśli występuje jakiekolwiek prawdopodobieństwo bezpośredniego lub pośredniego zanieczyszczenia. Każda osoba tak dotknięta i zatrudniona w przedsiębiorstwie sektora spożywczego i która prawdopodobnie będzie miała kontakt z żywnością musi niezwłocznie zgłosić chorobę lub symptomy, a jeżeli to możliwe, również ich powody, przedsiębiorstwu sektora spożywczego. Osoba pracująca w styczności z żywnością powinna uzyskać określone przepisami o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi orzeczenie lekarskie do celów sanitarno epidemiologicznych o braku przeciwwskazań do wykonywania prac, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby. Kopie orzeczenia lekarskiego znajdują się w miejscu wykonywania pracy przez osobę, której dotyczy to ocenione. Zasady i tryb wykonywania badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2006r w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (Dz. U. nr 25, poz. 191). Rozdział XII załącznika II do rozporządzenia (WE) 852/2004 zobowiązuje przedsiębiorcę do zapewnienia szkoleń personelu w zakresie przestrzegania zasad higieny odpowiednio do wykonywanej przez te osoby pracy, jak też szkoleń ze stosowania zasad systemu HACCP. Spełnienie wymagań określonych w rozdziale XII zał. II jest potwierdzone dokumentacją o przeprowadzonych szkoleniach lub udzielonym instruktażu osobom wykonującym prace przy produkcji lub obrocie żywnością oraz osobom odpowiedzialnym za wdrożenie i stosowanie zasad systemu HACCP w zakładzie.
Zważywszy, iż zgodnie z art. 1 ust 1 pkt a rozporządzenia 852/2004 główna odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności spoczywa na przedsiębiorstwie sektora spożywczego, czyli producentach i dystrybutorach żywności, dlatego też podstawową ich powinnością, na którą prawo żywnościowe kładzie szczególny nacisk, jest wdrożenie w zakładzie skutecznie działających systemów kontroli wewnętrznej opartych o zasady Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) oraz zasady systemu HACCP (System Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontrolnych). Ww obowiązek zawarty jest w art. 5 rozporządzenia nr 852/2004, który mówi iż przedsiębiorstwa sektora spożywczego opracowują, wykonują i utrzymują stałą procedurę lub procedury oparte na zasadach HACCP. Dodatkowe informacje: Zasady systemu HACCP oraz Przewodniki jako pomoc we wdrażaniu zasad GHP, GMP, HACCP. Kierujący zakładem produkcji lub obrotu żywnością winien zapewnić, iż woda wykorzystywana w zakładzie spełnia wymagania w zakresie parametrów bakteriologicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych określonych w rozporządzeni Ministra Zdrowia z dnia 29.03.2007r w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. z 2007r Nr 61, poz.417).
Producent wykorzystujący w produkcji żywności substancje dodatkowe może stosować je na jedynie na warunkach zgodnych z nw aktami prawnymi:
Zgodnie z zapisami art. 3 pkt 2 i 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r również transport środków spożywczych jest objęty przepisami prawa żywnościowego. Przedsiębiorca zajmujący się przewozem artykułów żywnościowych zobowiązany jest do spełnienia wymagań dotyczących środków transportu żywności zawartych w rozdziale IV Załącznika II rozporządzenia 852/2004. Natomiast ruchome punkty sprzedaży (tj. pojazdy przeznaczone do handlu obwoźnego) oraz obiekty tymczasowe (tj.namioty, stragany) i automaty uliczne winny odpowiadać zapisom rozdziału III Załącznika II rozporządzenia 852/2004. W procesie produkcji i obrocie żywnością przedsiębiorcy nie mogą stosować procesów technologicznych lub metod postępowania, które mogą spowodować powstanie w żywności lub na jej powierzchni substancji szkodliwych dla zdrowia lub życia człowieka. Zgodnie z zapisami zawartymi w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia producent stosujący w trakcie wytwarzania i przetwarzania żywności napromienianie promieniowaniem jonizującym musi spełnić wymogi zawarte w art. 18-20 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20.06.2007r w sprawie napromieniania żywności promieniowaniem jonizującym (Dz. U. nr 121, poz. 841). Więcej: Napromienienie żywności. Konsumenci są bardzo zainteresowani informacjami podawanymi na opakowaniach żywności, gdyż stanowią one ważny element w podejmowaniu świadomych decyzji o zakupie towaru, dlatego też obowiązkiem producenta środków spożywczych jest poznanie i stosowanie zasad prawidłowego znakowania wytwarzanych wyrobów. Wytwórca znakując swój wyrób nie może zamieszczać na opakowaniu informacji fałszywych wprowadzających konsumenta w błąd, natomiast musi podawać te informacje, które są istotne ze względu na zdrowie lub życie konsumenta. Sposób znakowania środków spożywczych w opakowaniach jednostkowych, zbiorczych i bez opakowań, przeznaczonych bezpośrednio do spożycia oraz szczegółowy zakres informacji, które winny znajdować się na opakowaniu określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10.07.2007r w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. z 2007r Nr 137, poz. 966, z późn. zm.). Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu środki spożywcze znakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia może oferować je konsumentom tylko do tej daty lub terminu. Więcej: Znakowanie żywności, co warto wiedzieć Zasady znakowania żywności genetycznie zmodyfikowanej (GM) regulują zapisy rozporządzeń (WE) nr 1829/2003 oraz 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 września 2003r. (Dz. Urz. UE nr L.03.268.1 i nr L.03.268.24). Sposób i zakres znakowania żywności wartością odżywczą precyzuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25.07.2007r w sprawie znakowania żywności wartością odżywczą (Dz. U. z 2007r Nr 137, poz. 967). Zasady zamieszczania na opakowaniach środków spożywczych oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych reguluje Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 (Dz. Urz. UE z dnia 30.12.2006r nr L 404, str.9).
Producenci wytwarzający lub wprowadzający do obrotu naturalne wody mineralne, źródlane i stołowe muszą dodatkowo dostosować się do zapisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych(Dz. U. nr 120, poz. 1256, z późn. zm.). Wykaz wód uznanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego jako naturalne wody mineralne ogłoszono w Obwieszczeniu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia27.01.2010r (Dz.Urz. Ministra Zdrowia Nr 3, poz. 28)
Producent środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, suplementów diety oraz żywności wzbogacanej musi spełnić wymogi stosownych przepisów krajowych i wspólnotowych. Więcej: Suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i żywność wzbogacana - informacje dla przedsiębiorców. Wytwórca przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz przedsiębiorca prowadzący skup lub sprzedaż grzybów muszą przestrzegać wymagań zapewniających bezpieczeństwo żywności oraz zatrudniać klasyfikatorów grzybów lub grzyboznawców, którzy nabyli uprawienia w drodze decyzji właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Warunki produkcji i obrotu grzybami i przetworami grzybowymi oraz warunki i tryb przyznawania uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy reguluje szczegółowo rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13.11.2008r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych albo artykułów spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. nr 218, poz. 1399). Więcej: Podstawowe wymagania w zakresie obrotu oraz produkcji przetworów grzybowych, grzybów i środków spożywczych zawierających grzyby.
Kierujący zakładem żywienia zbiorowego może przechowywać próbki wszystkich potraw o krótkim okresie przydatności do spożycia wyprodukowanych i przeznaczonych do żywienia konsumentów w zakładzie. Natomiast w przypadku wprowadzania do obrotu gotowych potraw pochodzących z innych zakładów właściciel musi przechowywać próbki poszczególnych potraw otrzymanych wraz z dostawą partii każdej potrawy o krótkim okresie przydatności do spożycia z zakładu, w którym zostały wyprodukowane, przy czym zakłady o których mowa powyżej – na podstawie umowy – mogą ustalić, że obowiązek pobierania i przechowywania próbek potraw będzie dotyczył producenta tj. zakładu, w którym potrawy te zostały wyprodukowane. Pobrane próbki są udostępniane organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej na ich żądanie. Tryb, sposób, miejsce czas i warunki pobierania i przechowywania próbek określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17.04.2007r w sprawie pobierania i przechowywania próbek żywności przez zakłady żywienia zbiorowego typu zamkniętego (Dz.U. z 2007r Nr 80, poz. 545).
Podmioty działające na rynku spożywczym prowadzące działalność w ramach dostaw bezpośrednich winny przestrzegać wymagań zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 06.06.2007r w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych (Dz. U. z 2007r Nr 112, poz. 774). Więcej: Dostawy bezpośrednie
Zasady przywozu lub wywozu żywności pochodzenia niezwierzęcego na teren Rzeczpospolitej Polskiej reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27.04.2004r w sprawie granicznej kontroli sanitarnej środków spożywczych oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (Dz.U. Nr 104, poz. 1097). Osoba odpowiedzialna za przywóz i wywóz tj. importer lub eksporter jest obowiązany powiadomić właściwego granicznego inspektora sanitarnego nie później niż na 48h przed planowanym przywozem lub wywozem towarów, a w przypadku środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie nie później niż na 24h, składając stosowny wniosek. Wzory dokumentów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14.02.2007r w sprawie wzorów wniosku o dokonanie granicznej kontroli sanitarnej oraz świadectwa spełnienia wymagań zdrowotnych (Dz.U. z 2007r, Nr 44, poz. 286). Więcej: Informacja dla importerów żywności oraz materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością.
Operatorzy rynku żywnościowego odpowiadający za bezpieczeństwo produkowanej i wprowadzanej do obrotu żywności muszą mieć świadomość, iż naruszenie zapisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia skutkuje konsekwencjami karnymi, w tym karze ograniczenia bądź pozbawienia wolności. Rodzaje kar, w tym pieniężnych oraz okoliczności ich nakładania określają przepisy zawarte w Dziale VIII Rozdziale 1 ustawy, w art. 96-104. Celem zwrócenia szczególnej uwagi na konieczność przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów wspólnotowego prawa żywnościowego Komisja Europejska na posiedzeniu Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt opracowała poniższą ulotkę skierowaną do przedsiębiorców sektora żywnościowego: KLUCZOWE OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCÓW ŻYWNOŚCIOWYCH I PASZOWYCH* Bezpieczeństwo Przedsiębiorcy nie powinni wprowadzać do obrotu szkodliwej żywności czy paszy Odpowiedzialność Przedsiębiorcy są odpowiedzialni za bezpieczeństwo żywności i paszy, którą produkują, transportują, przechowują lub sprzedają
Możliwość śledzenia produktu Przedsiębiorcy powinni mieć możliwość natychmiastowego ustalenia danych każdego dostawcy bądź odbiorcy Przejrzystość Przedsiębiorcy powinni bezzwłocznie powiadomić właściwe władze, jeżeli mają powody sądzić, że ich żywność lub pasza nie jest bezpieczna Sytuacje wyjątkowe Przedsiębiorcy powinni bezzwłocznie wycofać z obrotu żywność lub paszę, jeżeli mają powody sądzić, że nie jest ona bezpieczna
Zapobieganie Przedsiębiorcy powinni określać i systematycznie poddawać ocenie punkty krytyczne w swoich procedurach i zadbać o przeprowadzanie kontroli w tych punktach Współpraca Przedsiębiorcy powinni współpracować z właściwymi władzami w podejmowaniu działań mających na celu zmniejszanie ryzyka Jednocześnie Komisja Europejska opublikowała szereg wytycznych skierowanych do podmiotów sektora spożywczego oraz właściwych władz mających na celu udzielenie wskazówek w zakresie wdrażania w praktyce postanowień nowych rozporządzeń. Najważniejsze z nich to:
* Przewodniki dostępne są m.in. na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Sanitarnego http://www.pis.gov.pl/?dep=143 |
