Start Bezpieczeństwo żywności Znakowanie żywności, co warto wiedzieć
Znakowanie żywności, co warto wiedzieć PDF Drukuj Email
Wpisany przez Marta Radomska   
poniedziałek, 04 stycznia 2010 11:33

Mając na względzie zasadę bezpieczeństwa konsumenta wprowadzono prawo konsumenta do uzyskania pełnej informacji o produktach spożywczych.

Podstawowym źródłem wiarygodnej informacji o produkcie powinna być dołączona do niego etykieta. Etykiety, reklamy i inne informacje o produkcie opracowane są jednak głównie przez producenta, który, co zrozumiałe chciałby przekonać konsumenta, że jego produkt ma wyłącznie pozytywne cechy i w dodatku jest lepszy niż inne, konkurencyjne produkty.

Dlatego aby ograniczyć ukrywanie przez producentów niekoniecznie korzystnych informacji i zmusić ich do podania konsumentowi informacji pełnych, użytecznych, zrozumiałych – ustawodawca wprowadził specjalne przepisy regulujące zasady i formy znakowania żywności

Aktem prawnym Unii Europejskiej, który zawiera podstawowe wymagania dotyczące znakowania żywności jest Dyrektywa nr 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000r. w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz.Urz. UE Nr L 109 z dnia 06.05.2000r. z późn. zm.).

W Polsce europejskie standardy znakowania produktów spożywczych określone są w zharmonizowanych aktach prawa krajowego, w tym między innymi:

  • Ustawie z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. Nr 17., poz. 1225 z póżn. zm.)
  • Ustawie z dnia 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (Dz.U. Nr 5 z 2001r., poz. 44 z późn. zm.).
  • Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.).

Obowiązek oznakowania wprowadza art. 45 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Stanowi on, że „środki spożywcze wprowadzone do obrotu są znakowane".

Ten sam artykuł w ust. 2 określa, co należy rozumieć pod pojęciem „oznakowanie". „Oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego".

Główne zasady, które należy obligatoryjnie stosować w znakowaniu żywności, określone w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia to:

„Oznakowanie środka spożywczego nie może:

1.   wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności:

a)  co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji,

b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada,

c)  przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości;

2. przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia".

Ustawa określa ponadto inne ważne zasady, które należy brać pod uwagę przy znakowaniu swoich produktów. I tak:

  • środek spożywczy musi być oznaczony w sposób zrozumiały dla konsumenta (wyraźne, czytelne i nieusuwalne napisy umieszczone w widocznym miejscu);
  • środek spożywczy wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej musi być oznakowany w języku polskim;
  • nazwa, pod którą środek spożywczy jest wprowadzony do obrotu, nie może być zastąpiona znakiem towarowym, nazwą marki ani nazwą handlową (wymyśloną);

Wiele wyżej wymienionych obowiązków zapisanych jest również się w ustawie z dnia 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Ale warto wiedzieć, że właśnie zgodnie z tą ustawą artykuły rolno – spożywcze trzeba oznaczyć widocznym, czytelnym i nieusuwalnym kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej nadawanym przez producenta, umożliwiającym identyfikację artykułu z danej partii produkcyjnej. oraz oznakowanie opakowanych środków powinno zawierać dane identyfikujące producenta albo producentów, w tym firmę albo nazwę i adres, albo imię, nazwisko i adres.

Szczegółowy zakres informacji podawanych w oznakowaniu opakowanych środków spożywczych i środków spożywczych bez opakowań przeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta finalnego lub do zakładów żywienia zbiorowego oraz sposób znakowania tych środków spożywczych został określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków spożywczych.

Zgodnie z zapisami ww. rozporządzenia obligatoryjne na opakowaniu każdego środka spożywczego muszą się znaleźć, co najmniej następujące informacje:

1. nazwa środka spożywczego;
2. dotyczące składników występujących w środku spożywczym;
3. data minimalnej trwałości albo termin przydatności do spożycia;

Data minimalnej trwałości – to data, do której prawidłowo przechowywany środek spożywczy zachowuje swoje właściwości; data powinna być poprzedzona określeniem „najlepiej spożyć przed” albo „najlepiej spożyć przed końcem”

Termin przydatności do spożycia – termin po upływie, którego środek spożywczy traci przydatność do spożycia; termin ten jest podawany w przypadku środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie, łatwo psujących się; data powinna być poprzedzona określeniem „należy spożyć do:”

4. sposób przygotowania lub stosowania, jeżeli brak tej informacji mógłby spowodować niewłaściwe postępowanie ze środkiem spożywczym;
5. dane identyfikujące:

a). osobę fizyczną, osobę prawna lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która:

- produkuje lub paczkuje środki spożywcze lub

- wprowadza środki spożywcze do obrotu, jeżeli działalność w tym zakresie jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich

b). miejsce albo źródło pochodzenia, w przypadku, gdy brak tej informacji mógłby wprowadzić konsumenta w błąd;

6. zawartość netto lub liczba sztuk opakowanego środka spożywczego;
7. warunki przechowywania, jeżeli oznakowanie środka spożywczego zawiera informacje o terminie przydatność do spożycia oraz w przypadku, gdy jakość środka spożywczego w istotny sposób zależy od warunków przechowywania;
8. oznaczenie partii produkcyjnej rozumianej, jako określona ilość środka spożywczego wyprodukowanego, przetworzonego lub zapakowanego w praktycznie takich samych warunkach;
9. klasę jakości handlowej, jeżeli została ona ustalona w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych lub ich grup, albo inny wyróżnik jakości handlowej, jeżeli obowiązek podawania tego wyróżnika wynika z odrębnych przepisów.

Ponadto trzeba zaznaczyć, iż w obrocie prawnym znajduje się także szereg odrębnych przepisów zarówno krajowych jak i wspólnotowych regulujących kwestię etykietowania np.: środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, suplementów diety, żywności ekologicznej, żywność napromienianej, naturalnych wód mineralnych, źródlanych i stołowych, żywność genetycznie zmodyfikowanej, środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego, które uszczegóławiają wymagania w zakresie ich znakowania.


Należy podkreślić, iż normy prawne dotyczące znakowania żywności choć liczne, wydają się być ważnym elementem mającym wpływ na jakość naszego życia, jako konsumentów oraz są bardzo istotne dla producentów żywności.